माझा प्रवास – अनुत्तरित स्वप्नांपासून सेवामय जीवनापर्यंत

एक तद् एकम् सेवा स्मृती — साई सुधा

साई सुधा
तद् एकम् सेविका व गुरुजी नौशिर यांची चॅनल • आंध्र प्रदेश सेवा समन्वयक • कोट्टुरु, पूर्व गोदावरी, कंगुंडी व माँ गोदावरी सेवा

गुरुजी नौशिर यांच्यासोबत (डावीकडून उजवीकडे) सौ. सुधा, कर्नल बाबू, सौ. माधवी आणि श्री नीलेश एम, कोट्टुरु गावात, नागार्जुन सागर धरणाजवळ, तद् एकम्च्या पहिल्या सेवा प्रकल्पाच्या निमित्ताने, 2015

काही प्रवास एखाद्या ठिकाणाहून सुरू होत नाहीत. ते सुरू होतात प्रश्नांपासून — शांत, अनुत्तरित, आणि इतके धीराचे की ते वर्षानुवर्षे आपल्या उत्तराची वाट पाहू शकतात. माझा प्रवास तेव्हा सुरू झाला जेव्हा मी साधारण बारा वर्षांची होते.

अनुत्तरित प्रश्न

जवळजवळ रोज रात्री मला विचित्र स्वप्नं पडत. अनोळखी माणसं दिसत, असे शब्द बोलत जे मला समजत नसत, आणि मग नाहीशी होत. दररोज सकाळी मी गोंधळलेल्या अवस्थेत जागी होई. मी ही स्वप्नं माझ्या आई-वडिलांना सांगितली, कुणीतरी त्यांचा अर्थ सांगेल या आशेने, पण कोणतंच उत्तर मिळालं नाही. वर्षानुवर्षे मी हे प्रश्न शांतपणे माझ्या मनात बाळगले, हे न कळता की खरं तर ती एका खूप मोठ्या हाकेची पहिली कुजबुज होती.

ती भेट ज्याने सर्व काही बदललं

सर्व काही बदललं जेव्हा मी पहिल्यांदा गुरुजींना माझ्या पिन्नीच्या (मावशी सौ. माधवी) विजयवाडा येथील घरी भेटले, जिथे ते रेकी सेमिनारसाठी आले होते. आज मागे वळून पाहताना मला पूर्ण स्पष्टतेने जाणवतं की ही भेट माझ्या संपूर्ण आयुष्याचा टर्निंग पॉइंट होती.

गुरुजींनी मला दिलेला पहिला धडा रेकीशी संबंधित नव्हताच.

“आतापर्यंत तुझा हात घेण्याच्या स्थितीत होता. आजपासून तो देण्याच्या स्थितीत राहू दे.”
— गुरुजी नौशिर

या साध्या शब्दांनी माझा जीवनाकडे पाहण्याचा दृष्टिकोनच बदलून टाकला. त्या दिवसापासून मला माझं आयुष्य देण्याभोवती हवं होतं — मग ते प्रेम असो, दया असो, ज्ञान असो, वेळ असो, किंवा सेवा असो. मला हळूहळू, आणि मग एकाच वेळी, कळून आलं की खरा आनंद आपल्याला काय मिळतं यात नसतो, तर आपण काय देऊ शकतो यात असतो.

चॅनलिंग शिकणे

एक दिवस मी धाडस करून गुरुजींना माझ्या लहानपणापासूनच्या त्या विचित्र स्वप्नांबद्दल सांगितलं. त्यांनी धीराने ऐकलं, आणि मग असं काहीतरी म्हटलं ज्याने मला पूर्णपणे आश्चर्यचकित केलं.

“तू चॅनलिंग करत आहेस.”

हा शब्द मी याआधी कधीच ऐकला नव्हता. मी विचारलं याचा अर्थ काय, तेव्हा गुरुजींनी त्यांच्या शिकवणीनुसार समजावलं की उच्च आत्मे मानवजातीच्या भल्यासाठी ज्ञान वाटू इच्छितात, आणि काही लोक ते ज्ञान स्वीकारण्याचं माध्यम बनतात — त्यांची फक्त एकच जबाबदारी असते, ते स्वीकारणं आणि त्याला न थांबवता वाहू देणं.

“तुझं काम आहे स्वीकारणं आणि माहिती वाहू देणं. ती थांबवू नकोस.”

हे शब्द एका वेगळ्याच प्रवासाची सुरुवात ठरले. गुरुजींनी मला एका खास पद्धतीने प्रशिक्षण द्यायला सुरुवात केली. ते मला एक प्रश्न देत आणि शांत बसून लिहायला सांगत. लिहून झाल्यावर ते प्रत्येक पान काळजीपूर्वक वाचत. काही ओळींकडे बोट दाखवत म्हणत, “हे तुझे विचार आहेत.” इतरांकडे बोट दाखवत म्हणत, “हे वरून आलं आहे.” हळूहळू, धीराने, त्यांनी मला माझे स्वतःचे विचार आणि उच्च आत्म्यांचे संदेश यातला फरक ओळखायला शिकवलं, त्यांच्या शिकवणीनुसार.

अनेक लोक सेमिनारला मुख्यतः रेकी शिकण्यासाठी येत, पण गुरुजी एकदा हसून मला म्हणाले, “तू इथे वेगळ्याच कारणासाठी आली आहेस. चॅनलिंग तुझ्यासाठी सहज आहे. त्याचा सराव कर.” मी बारावीत शिकत असताना लिहायला सुरुवात केली, आणि तेव्हापासून आजपर्यंत निष्ठेने हा सराव सुरू ठेवला आहे.

महावतार बाबाजींची भेट

माझ्या रेकी अट्यूनमेंटदरम्यान मला आणखी एक अविस्मरणीय अनुभव आला. मला एका तेजस्वी योग्याची प्रतिमा दिसली. सत्रानंतर, मला खोलीत तेच छायाचित्र दिसलं आणि मी लगेच गुरुजींना म्हणाले, “मी या व्यक्तीला पाहिलं आहे.”

“ते महावतार बाबाजी आहेत.”

मग त्यांनी मला सूचना दिली, “बाबाजी जे काही तुला सांगतील, ते लगेच मला सांग.” तेव्हापासून, जेव्हा जेव्हा मला ध्यानात किंवा लिखाणात एखादा संदेश मिळाल्यासारखं वाटे, तेव्हा मी कधीही स्वतः त्याचा अर्थ लावण्याचा प्रयत्न केला नाही. मी फक्त सर्व काही गुरुजींकडे पाठवत असे. ते संदेश काळजीपूर्वक वाचत, त्यातलं जे उपयुक्त वाटेल ते काढत, आणि त्यातल्या अनेक अंतर्दृष्टी नंतर महावतार बाबाजी तद् एकम् फाउंडेशनच्या माध्यमातून केल्या जाणाऱ्या कार्याचा भाग बनल्या.

पिन्नी माधवी — माझ्यासोबत उभी असलेली शांत शक्ती

साधारण त्याच काळात, आणखी एक व्यक्ती माझा प्रवास दररोज शांतपणे घडवत होती — माझी लाडकी पिन्नी, सौ. माधवी एम. जेव्हा जेव्हा गुरुजी मला प्रश्न देऊन निघून जात, तेव्हा त्या मला बसवून लिहायला लावत. माझं लक्ष विचलित झालं की त्या मला प्रोत्साहन देत, मी लिहिलेले संदेश गोळा करत, काळजीपूर्वक जपून ठेवत, आणि माझं काम पूर्ण होईल याची खात्री करत. मला हा मार्ग कुठे घेऊन जाईल हे मला समजण्याआधीच त्यांचा माझ्यावर विश्वास होता. त्यांच्या शांत, अढळ पाठिंब्याशिवाय हा प्रवास शक्यच झाला नसता.

तो प्रश्न ज्याने माझं आयुष्य बदललं

मग आला आणखी एक जीवन बदलणारा क्षण. 2014 मध्ये गुरुजींनी मला बोलावून विचारलं, “तुला समाजसेवेत रस आहे का?” काहीही विचार न करता मी उत्तर दिलं, “हो.” ते हसले, आणि पुन्हा विचारलं, “तू यासाठी पुढची दहा वर्षं देऊ शकशील का?” पुन्हा माझं उत्तर साधं होतं, “हो.”

दुसऱ्याच दिवशी मला एक ईमेल आला, ज्यात कळवलं होतं की आंध्र प्रदेश सरकारने स्मार्ट व्हिलेज योजनेअंतर्गत सेवेसाठी एक गाव दिलं आहे. मी आश्चर्यचकित झाले. तेव्हाच मला समजलं की गुरुजींनी आदल्या दिवशी तो प्रश्न का विचारला होता. तो एक “हो” माझं आयुष्य कायमचं बदलणाऱ्या प्रवासाची सुरुवात ठरला — आणि इथेच, समर्पणाच्या त्या एका शब्दात, मला पहिल्यांदा गुरुजींच्या या शब्दांचा अर्थ उमगला: “सेवा हीच साधना आहे.”

जिथे सेवा साधना बनते

वर्षानुवर्षे मी असे क्षण अनुभवले जे कोणताही पगार, पद किंवा पदवी कधीच बदलू शकणार नाही.

एक दिवस एका मुलाचे आई-वडील आमच्याकडे आले, जो मुलगा बहिरा होता आणि बोलू शकत नव्हता. त्या मुलाला शिकायचं होतं, पण त्यासाठी त्याला आठ लाख रुपयांच्या कॉक्लियर इम्प्लांट शस्त्रक्रियेची गरज होती. गुरुजींनी आम्हाला मुख्यमंत्री सहायता निधी आणि पंतप्रधान सहायता निधी या दोन्हीकडे अर्ज करण्याचा सल्ला दिला. महिन्यांच्या प्रयत्नांनंतर आणि पाठपुराव्यानंतर, मुख्यमंत्री सहायता निधीतून पाच लाख रुपये आणि पंतप्रधान सहायता निधीतून तीन लाख रुपये मंजूर झाले. शस्त्रक्रिया शक्य झाली.

ज्या दिवशी मी त्या लहान मुलाला पहिल्यांदा बोलताना ऐकलं, माझं मन आनंदाने भरून आलं. त्या क्षणी मला एक फार महत्त्वाची गोष्ट जाणवली — जगातली कोणतीही नोकरी मला तो आनंद कधीच देऊ शकली नसती. तो एक आवाज — मुलाचा पहिला शब्द — मला कोणत्याही ग्रंथापेक्षा जास्त परमेश्वराबद्दल शिकवून गेला.

तद् एकम्चे सेवक श्री बीकेएम राव, सौ. माधवी आणि सौ. सुधा, पूर्व गोदावरी जिल्ह्यात शालेय फर्निचर दान करताना, 2016.

प्रतिष्ठेची पुनर्स्थापना

आणखी एक अविस्मरणीय दिवस होता जेव्हा आम्ही एका वृद्ध महिलेसाठी, जिच्याकडे राहायला जागा नव्हती, दोन खोल्यांचं छोटं घर बांधलं. तिने डोळ्यांत अश्रू आणून माझे हात धरले आणि म्हणाली:

“तू मला असं ठिकाण दिलंस जिथे मी सन्मानाने मरू शकते. माझ्या स्वतःच्या मुलांनीही मला घर दिलं नाही.”

तिचे शब्द आजही माझ्यासोबत आहेत, आणि मला वाटतं ते कायम राहतील. कधीकधी आपण जे बांधतो ते फक्त घर नसतं. आपण प्रतिष्ठा पुन्हा उभी करतो.

गुरुजी नौशिर यांनी बेघरांना दान केलेल्या एका निवासस्थानाबाहेर, जग्गमपेटा, आंध्र प्रदेश, 2018.

शिक्षण, पुन्हा मिळालेलं

शिक्षण हा या प्रवासातला आणखी एक सुंदर अध्याय ठरला. गरिबीमुळे रोजंदारीच्या कामात ढकलली गेलेली अनेक मुलं शाळा सोडून गेली होती. जेव्हा फाउंडेशनने त्यांच्या शिक्षणाला पाठिंबा द्यायला सुरुवात केली, तीच मुलं शाळेत परतली, त्यांचं शिक्षण पूर्ण केलं, आणि अनेकजण त्यांच्या शाळा आणि गावांमध्ये अव्वल विद्यार्थी ठरले. त्यांची स्वप्नं पुन्हा जिवंत होताना पाहणं माझ्या आयुष्यातील सर्वात मोठ्या आशीर्वादांपैकी एक होतं.

प्रत्येक अनुभवाने माझा हा विश्वास दृढ केला की खरी आध्यात्मिकता तिची सर्वोच्च, सर्वात संपूर्ण अभिव्यक्ती सेवेतूनच शोधते.

कंगुंडी — जिथे डोंगरच जणू प्रार्थना करत असल्यासारखे वाटतात

मी काम केलेल्या सर्व ठिकाणांपैकी, कंगुंडीला माझ्या मनात एक विशेष स्थान आहे. तिथे घालवलेला प्रत्येक दिवस पवित्र वाटे. त्या भव्य डोंगरांमध्ये उभं राहताना, मला अनेकदा असं वाटे की जणू भगवान शिव स्वतः शांतपणे उपस्थित आहेत, आमच्यावर लक्ष ठेवत आहेत, आमच्या प्रत्येक प्रयत्नाला आशीर्वाद देत आहेत. माझ्यासाठी ते डोंगर कधीच फक्त निसर्गदृश्याचा भाग नव्हते — ते शिवाच्या जिवंत उपस्थितीसारखे वाटत.

आंध्र प्रदेशचे माननीय मुख्यमंत्री, विजयवाडा येथे आमचं कंगुंडी बोल्डरिंग फेस्टिव्हल मार्केटिंग बॅनर हातात घेऊन. श्री राजशेखर, अध्यक्ष एपीईआयडीसी (डावीकडे, पिवळ्या शर्टमध्ये), जे स्वतः कंगुंडीचे रहिवासी आहेत, त्यांनी नोव्हेंबर 2025 मध्ये ही भेट घडवून आणली.

त्या भावनेचं वर्णन शब्दांत करणं शक्य नाही. काम पूजा बनलं. सेवा प्रार्थना बनली.

एक सुंदर धागा

आज मागे वळून पाहताना, मला माझ्या आयुष्यातील प्रत्येक अध्याय जोडणारा एक सुंदर धागा दिसतो — लहानपणीच्या रहस्यमय स्वप्नांपासून, गुरुजी नौशिर यांच्या आध्यात्मिक प्रशिक्षणापर्यंत, चॅनलिंगपासून सेवेपर्यंत, लोकांना मदत करण्यापासून संपूर्ण समुदायांची सेवा करण्यापर्यंत. यातलं काहीही योगायोगाने घडलं नाही. गुरुजींनी माझ्या आयुष्याला दिशा दिली. त्यांनी मला शिकवलं की आध्यात्मिकता म्हणजे केवळ ध्यान किंवा आंतरिक अनुभव नव्हे. तिचा खरा उद्देश आहे करुणेचं कृतीत रूपांतर करणं — सेवेलाच साधना बनू देणं.

माझी पिन्नी या संपूर्ण प्रवासात माझ्यासोबत उभी राहिली — प्रोत्साहन, धीर, प्रेम आणि अखंड पाठिंब्यासह. तिने आपल्या जबाबदाऱ्या शांतपणे पार पाडल्या, कधीही ओळख मिळवण्याची इच्छा न ठेवता, पण या मार्गावरचं प्रत्येक पाऊल माझ्यासाठी सोपं केलं.

त्या दोघांचंही — गुरुजी आणि पिन्नीचं — माझ्यावर इतकं ऋण आहे जे शब्दांत मांडणं अशक्य आहे. माझ्या प्रवासाने जर एका जरी आयुष्याला स्पर्श केला असेल, तर त्याचं संपूर्ण श्रेय गुरुजींना जातं, ज्यांनी मला मार्ग दाखवला, आणि माझ्या पिन्नीला, जी प्रत्येक पावलावर निष्ठेने माझ्यासोबत चालली.

गुरुजींची हाक: सेवा भी साधना, सेवा ही स्नान

सौ. माधवी (पिन्नी) आणि सौ. सुधा मंचावर, माननीय पर्यटन मंत्री श्री कंडुला दुर्गेश गारू आणि तीपर्रु गावचे श्री प्रसाद प्रतापती गारू यांच्यासोबत, माँ गोदावरी पुष्करालु मॉडेल व्हिलेज तीपर्रुच्या उद्घाटनप्रसंगी, 11 जुलै 2026.

या ब्लॉगमधून वाचकांनी एकच सत्य सोबत न्यावं असं मला वाटतं, ते हे आहे. अनेक वर्षं मीही, अनेक प्रामाणिक साधकांप्रमाणे, असं मानत होते की आध्यात्मिक वाढ म्हणजे दीर्घ ध्यान, अधिक खोल शांतता, ध्यानमंदिराच्या भिंतींच्या आत शांतपणे केलेली अधिक शिस्तबद्ध साधना. गुरुजींनी हळुवारपणे, धीराने, एका वेळी एक सेवा करत माझी ही समजूत सुधारली.

सेवा भी साधना — सेवा हीच साधना आहे. सेवा ही स्नान — सेवा हेच ते शुद्धीकरण करणारं स्नान आहे जे आपल्याला कोणत्याही धार्मिक स्नानापेक्षा अधिक पूर्णपणे शुद्ध करतं.

मी ध्यानात बसले आहे, आणि मी आपल्या मुलाच्या शस्त्रक्रियेच्या बातमीची वाट पाहणाऱ्या एका आईजवळही बसले आहे. मी जप केला आहे, आणि मी अशा एका स्त्रीचे थरथरणारे हात हातात घेतले आहेत जिला अखेर सन्मानाने वृद्धापकाळ घालवण्यासाठी घर मिळालं. मी पूर्ण प्रामाणिकपणे सांगू शकते की दोन्ही साधना आहेत — पण सेवेनेच मला शुद्ध केलं, घडवलं, आणि एकट्या शांत साधनेपेक्षा कितीतरी अधिक वाढवलं.

हीच गुरुजींची हाक आहे आमच्या संपूर्ण तद् एकम् कुटुंबातील प्रत्येकासाठी, आणि मी ती आता माझ्या पूर्ण मनाने पुन्हा सांगते:

“तुझी साधना पूर्ण झाल्यासारखी वाटेपर्यंत सेवेकडे पाऊल टाकण्याची वाट पाहू नकोस. सेवेलाच तुझी साधना बनू दे. तिला तुझं स्नान बनू दे — असं स्नान जे अहंकार, संकोच आणि स्वतःची काळजी धुऊन टाकतं, आणि मागे फक्त सेवा केल्याचा शांत आनंद ठेवतं. आज तुझे हात जे काही देऊ शकतात — वेळ, कौशल्य, उपस्थिती, किंवा फक्त लक्ष — ते अर्पण कर. हे अर्पण, इतर कोणत्याही साधनेपेक्षा जास्त, तुला बाबाजी, गुरुजी आणि स्वामी दत्तपदानंद जी यांच्या सर्वात जवळ घेऊन जाईल.”

कृतज्ञता

आज, जेव्हा मी मागे वळून पाहते, तेव्हा मला फक्त एकच भावना जाणवते — कृतज्ञता.

एकेकाळी मला गोंधळात टाकणाऱ्या स्वप्नांबद्दल कृतज्ञता. त्यांना अर्थ देणाऱ्या मार्गदर्शनाबद्दल कृतज्ञता. सेवा करण्याच्या संधीबद्दल कृतज्ञता. आणि सर्वात महत्त्वाचं म्हणजे, अशा आयुष्याबद्दल कृतज्ञता, ज्याने मला शिकवलं की सर्वात मोठा आनंद आपण स्वतःसाठी काय साध्य करतो यातून येत नाही, तर सेवेच्या माध्यमातून आपण ज्या आयुष्यांना स्पर्श करण्याचं भाग्य लाभतं त्यातून येतो.

माझा प्रवास सुरूच आहे — आणि मी तुम्हाला, प्रिय वाचका, आमंत्रण देते की तुमचा प्रवास आजच सुरू होऊ द्या, किंवा अधिक खोल होऊ द्या. मी जसं म्हटलं तसं “हो” म्हणा, आणि तद् एकम् ला दाखवू द्या की तो “हो” तुम्हाला कुठे घेऊन जाऊ शकतो.

English Version | Hindi Version | Telugu Version

साई सुधा

तद् एकम् सेविका व गुरुजी नौशिर यांची चॅनल
आंध्र प्रदेश सेवा समन्वयक • कोट्टुरु, पूर्व गोदावरी, कंगुंडी व माँ गोदावरी सेवा
tadekam.com • kangundiboulder.com

सेवा भी साधना • साधना ही शक्ती • तद् एकम्

Sewa Bhi Sadhna | Sadhna Hi Shakti | Tad Ekam